|
حقوق بشر جهانشمول است؛ گزارش مراسم روز جهانی حقوق بشر در آخن
از اين برنامه که به زبان آلمانی اجرا گرديد هموطنان ايرانی و شهروندان آلمانی، بهويژه گروهی از اعضای عفو بينالملل آخن، استقبال شايانی کردند. سخنران اصلی مراسم خانم باربارا لوخبيلر، نمايندهی حزب سبزهای آلمان در پارلمان اروپا بود. در کنار ايشان، شهردار شهر آخن، خانم هيلده شايت سخنان کوتاهی ايراد کرد و هنرمندان عرصهی موسيقی، خانم شقايق کمالی و آقايان فرزين دارابیفر و پيمان ناصحپور به هنرنمايی پرداختند. در ابتدا مجری برنامه شرح کوتاهی از فعاليتهای حقوق بشری و فرهنگی کانون رهآورد از سال ۱۹۹۵ - سال شکلگيری کانون - تاکنون را به آگاهی حاضرين رساند؛ آنگاه پيام کانون بهمناسبت روز جهانی حقوق بشر خوانده شد.
در اين پيام ضمن اشاره به اينکه تاريخچهی نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی ايران به قدمت طول عمر آن است بر وخيمتر شدن وضعيت حقوق بشر در ايران، بهويژه در دوران دولت محمود احمدینژاد و بهشکلی بارز در وقايع پس از انتخابات اخير، تاکيد شدهاست. در پيام آمدهاست که علیرغم محدوديتهای شديد در شيوهی انتخابات ايران، گزينشی بودن نامزدها و ممنوعيت اپوزيسيون حکومت از شرکت در انتخابات؛ ميليونها ايرانی در انتخابات شرکت کردند تا بتوانند نامزدی از اصلاحطلبان را برگزينند اما نتايج اعلام شده نشان داد که قدرت نظامی و طرفداران احمدینژاد و آيتالله خامنهای، حتی رأی و خواستهی مردم در همين چارچوب محدود را نيز برنمیتابند.
کانون سپس فهرستوار به موارد نقض فاحش حقوق بشر در وقايع پس از انتخابات پرداخت؛ مواردی چون بازداشتهای گستردهی فعالان سياسی، روزنامهنگاران و دانشجويان؛ قتل، شکنجه و تجاوز در بازداشتگاهها، حملهی مسلحانه به راهپيمايیهای مسالمتآميز مردم، دادگاههای بیقانون، نمايش اعترافات تلويزيونی، قطع اينترنت و تلفن، عدم انعکاس نظرات و دلايل کسانی که معتقد به تقلب در انتخابات بودند، سانسور و تعطيلی مطبوعات، اخراج و دستگيری روزنامهنگاران خارجی و... اشاره به ويژگیهای جنبش سبز مردم ايران بخش ديگری از پيام کانون بود. در پيام آمدهاست: «خشونت افسارگسيختهی حکومت، خللی در اعتراض مدنی مردم به نتايج انتخابات که به شکل مسالمتآميز پیگيری میشود وارد نکرده و شکل آن را به خشونت و تخريب خودانگيخته نکشاندهاست. مردم ايران به شناخت عميقتری از حقوق خود دستيافتهاند. به احترام به نظرات و عقايد ديگران باور پيدا کردهاند. پيگير خواستههای برحق خود هستند... تحول ژرف اين جنبش شرکت وسيع زنان در اعتراضات ميليونی اخير است... اين تحولات در عين حال نشاندهندهی تأثير عميق فعاليتهای حقوق بشری در ابعاد ملی و بينالمللی است.» پيام کانون رهآورد چنين پايان يافت: «کانون همچون گذشته نقض آشکار حقوق بشر در ايران را محکوم میکند، رشد آگاهی حقوق بشری مردم ايران را به فال نيک گرفته و آن را ضامنی جهت تأمين حقوق مردم ايران در آيندهای نهچندان دور میداند.»
نخستين مهمان برنامه که بهروی صحنه رفت خانم شقايق کمالی بود. شقايق کمالی خواننده سوپرانو، تحصيلات موسيقی خود را در دانشکده هنرهای زيبای دانشگاه تهران آغاز کرده و سپس در آلمان و هلند به ادامهی آن در رشتههای آواز و تعليموتربيت موسيقی پرداختهاست. او در کنار سياوش بيضايی آهنگساز ايرانی فعاليت میکند و تا به امروز کنسرتهای مختلفی را در شهرهای اروپايی اجرا کردهاست. خانم کمالی هم اکنون در کنار حرفهی خوانندگی به تدريس آواز و پيانو مشغول است.
«نام ِ جاويدِ وطن جلوه کن در آسمان بشنو سوز سخنم همهی جان و تنم خانم کمالی پس از اجرای اين سرود در سخنان کوتاهی از فرهنگهای گوناگون موجود در ايران و همزيستی آنها با يکديگر سخن گفت و سپس به اجرای شعری از آثار فروغ فرخزاد، شاعر نامی ايران پرداخت. شقايق کمالی در معرفی فروغ گفت: «در سرزمين من حقوق بشر با حقوق زنان آميخته است و زنان در راه حقوق خود همواره تلاش کردهاند. تاريخ جنبش زنان در ايران ديرينه است و فروغ فرخزاد يکی از سمبلهای زنان ايران به شمار میرود. اشعار مدرن فروغ هويتی شخصی و زنانه دارند و در عرصهی اجتماعی بسيار تأثيرگذار بودهاند.»
شعر «تولدی ديگر» فروغ با موسيقی سياوش بيضايی اجرا شد و ترجمهی شعر، همزمان با اجرا، به زبان آلمانی بر صحنه به نمايش درآمد. «تولدی ديگر» در اين اجرا به قطعات متفاوت موسيقی تقسيم شدهبود که هر بار در ميان اين قطعات بخشی از شعر نيز توسط شقايق کمالی دکلمه میشد: دستهايم را در باغچه میکارم آخرين آهنگی که خانم کمالی خواند ترانهی محلی بختياری با تنظيم متفاوتی از سياوش بيضايی بود.
خانم هيلده شايت شهردار آخن که در ابتدای برنامه به همراه خانم باربارا لوخبيلر و نمايندهای از کانون رهآورد برای شرکت در نشست مطبوعاتی با رسانههای شهر در بارهی وضعيت حقوق بشر در ايران در سالن حضور نداشتند؛ پس از دقايقی به جمع حاضرين پيوستند. در بخش بعدی، مجری برنامه با سپاسگزاری از خانم شايت بهخاطر شرکت فعال وی در اکثر تجمعات ايرانيان شهر آخن در همبستگی با مردم ايران؛ از وی خواست تا سخنان کوتاهی ايراد کند. خانم شايت در صحبت کوتاه خود با تشکر از حاضرين به دليل استقبال خوب از برنامه، به اهميت دفاع از مردم ايران اشاره کرد و گفت: «بايد از مردم ايران حمايت کرد!... ما نيز در تاريخ خود برای حقوق بشر تلاشهای بسياری کرديم. امروزه گويی جامعهی ما "اشباع" شدهاست اما حقوق بشر عرصهای جهانی است. ما بايد هر روز و به هر طريق برای اجرای حقوق بشر فعاليت کنيم، ما بايد همبستگی خود را با مردم ايران اعلام کنيم!» سخنان اين شهردار از حزب سبزهای آلمان به خاطر حمايتهای هموارهی وی از جنبش مردم ايران مورد تشويق پرشور شرکت کنندگان ايرانی قرار گرفت.
در اين قسمت از مراسم نوبت به خانم باربارا لوخبيلر رسيد. ابتدا مجری به معرفی ايشان پرداخت. خانم لوخبيلر، از فعالان مطرح عرصهی حقوق بشر در آلمان، تحصيلات خود را در زمينه علوم سياسی، حقوق بينالملل و تعليموتربيت اجتماعی به پايان رساندهاست. وی مدتی دبيرکل نهاد بينالمللی «ليگ جهانی زنان برای صلح و آزادی» در آلمان بود و از سال ۱۹۹۹ دبيرکلی سازمان عفو بينالملل – شعبه آلمان را به عهده گرفت. در تابستان ۲۰۰۸ از دبيرکلی عفو بينالملل به دليل اعلام شرکت در انتخابات پارلمان اروپا، کنارهگيری کرد و از ماه ژوئن امسال در انتخابات پارلمان اروپا به عنوان نماينده حزب سبزهای آلمان برگزيدهشد. وی در پارلمان اروپا در بخش مربوط به ايران نيز فعاليت میکند.
سخنان باربارا لوخبيلر در دو بخش تنظيم شدهبود. در بخش نخست به حقوق بشر در عرصهی جهانی پرداخت و در بخش دوم وضعيت حقوق بشر در ايران را بررسی کرد. خانم لوخبيلر در آغاز يکی از علتهای مهم شکلگيری منشور جهانی حقوق بشر را جنايتهای حکومت رايش سوم آلمان عليه بشريت دانست و تأکيد کرد که پس از گذشت اينهمه سال، همچنان حقوق بشر زير پا گذاشته میشود، هنوز بسياری از مواد آن در چهارگوشهی جهان اجرا نمیشود و هنوز هم موضوع مهم زندگی بشری است. وی گفت برابری و عدالت شعار اصلی منشور جهانی حقوق بشر است اما همه میدانيم که از افغانستان تا زيمبابوه هنوز چنين چيزی عملی نشدهاست. خانم لوخبيلر به هنگام برشمردن موارد تاريخی نقض حقوق بشر به سياستهای استعماری غرب نيز اشاره کرد. اين فعال حقوق بشر به دو وجه اساسی منشور جهانی حقوق بشر اشاره کرد. نخست آنکه اين منشور «بخشناپذير» است. همهی مواد آن در ارتباط با هم هستند و نمیتوان بخشی را پذيرفت و بخشهای ديگر را ناديده گرفت؛ آن را بايد همواره در يک مجموعه ديد. خانم لوخبيلر در تشريح وجه دوم به موضوع «محلی کردن» حقوق بشر پرداخت و آن را از اساس اشتباه دانست. اينکه گفته میشود «مردم کشور ما با اعدام موافقاند پس ما اعدام میکنيم» يا اينکه «شرايط کشور ما ويژگیهای خاص خود را دارد» با جوهر منشور جهانی حقوق بشر در تضاد است چراکه اين منشور جهانشمول است. نماينده پارلمان اروپا وضعيت حقوق بشر در غرب، پس از واقعهی ۱۱ سپتامبر را نيز مورد انتقاد قرار داد و گفت ما به توازنی منطقی ميان «آزادی» و «امنيت» نيازمنديم. پس از اين بخش باربارا لوخبيلر به وضعيت حقوق بشر در ايران پرداخت. وی ابتدا به تلاشهای پارلمان اروپا برای بحث و گفتوگو در اين رابطه با ايران اشاره کرد و گفت از سال ۲۰۰۴ تا کنون دو ديدار با مقامات ايرانی در تهران داشتيم. در تابستان گذشته اميدواری بسياری شکل گرفت که تحولی صورت گيرد و حکومت بهتری روی کار آيد اما متاسفانه وقايع پس از انتخابات اين اميدواریها را از بين برد. ۶۹ کشته و چهارهزار بازداشت، نتيجهی انتخابات بود. خانم لوخبيلر آنگاه موارد گوناگون نقض حقوق بشر در وقايع پس از انتخابات را تشريح کرد: محاکمههای ناعادلانه، تجاوز، شکنجه، کشتار و... وی تأکيد کرد که پارلمان اروپا حتی پيش از انتخابات اخير ايران نيز فهرست موارد نقض حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی را ارائه دادهبود. يکی از نمونههای پراهميت آن گسترش اعدامها در ايران است؛ به ويژه اعدام افرادی که به هنگام جرم کمتر از ۱۸ سال سن داشتند. ايران تقريبأ تنها کشوری است که افراد زير ۱۸ سال را اعدام میکند. در ايران آزادی بيان به شکل گستردهای پايمال میشود. گزارشگران بدون مرز در آمار خود چنين موضوعی را مستدل کردهاند. با اين حال مردم ايران در وقايع انتخابات، با استفاده از تکنولوژی مدرن توانستند اين سد را گشوده و خبررسانی کنند. همين مسئلهی جالب، توجه فعالان حقوق بشر را جلب کرد که چهگونه از اين ابزارهای مدرن میتوان در راه آزادی بيان استفاده برد.
خانم لوخبيلر به نقض حقوق بشر در گسترههای ديگری چون فشار بر اقليتهای قومی و مذهبی، فعالين حقوق بشر و همچنين زنان ايران نيز پرداخت. اين فعال سابق حقوق زنان، جنبش زنان ايران را بسيار بااهميت و جالب دانست و شيوهی فعاليت زنان را بهويژه در کمپين يک ميليون امضا قابل تعمق خواند. وی گفت بايد ديد با فشارهای موجود، مقاومت زنان ايران چهگونه ادامه خواهديافت. باربارا لوخبيلر برنامهی هستهای ايران و مذاکرات اخير گروه ۱+۵ با جمهوری اسلامی را نيز مورد بررسی قرار داد. از توافق اوليهی جمهوری اسلامی و سپس عدم پذيرش مواد اين توافق توسط ايران سخن گفت. او بر اين نظر بود که توافق جمهوری اسلامی ديناميک بسياری را در رابطه با ايران ايجاد میکرد که مثبت بود. در چنين موقعيتی فعالين حقوق بشر در سطح جهان با بغرنج تازهای مواجهاند. آيا تحريم اقتصادی به سود مردم ايران خواهد بود؟ پاسخ خانم لوخبيلر اين بود که تحريم شرايط زندگی مردم را دشوارتر خواهد کرد نمونهی عراق مثال روشنی در اين زمينه است. باربارا لوخبيلر در پايان سخنان خود بار ديگر تأکيد کرد حقوق بشر تنها در رابطه با خود ما مطرح نيست؛ اگر در ايران حقوق بشر نقض میشود بايد اعتراض کنيم. پس از سخنرانی خانم لوخبيلر حاضرين در مراسم سئوالاتی را در رابطه با ايران از وی پرسيدند. از جملهی اين پرسشها موضوع فروش ابزارهای سانسور و محدودسازی آزادی بيان، از سوی شرکتهای بزرگ به حکومتهای ديکتاتوری بود. خانم لوخبيلر معتقد بود که قوانين ويژهای عليه شرکتهايی چون نوکيا و زيمنس که ابزار سانسور را به جمهوری اسلامی فروختهاند بايد وضع شود. او از همکاری اين شرکتها با چنين حکومتهايی انتقاد کرد و مثالی از کشور چين زد که چهگونه يک روزنامهنگار چينی توسط شرکت مايکروسافت به حکومت چين لو رفت و حکم ده سال زندان گرفت. سخنان باربارا لوخبيلر و پرسش و پاسخ با شرکتکنندگان با استقبال حاضرين مواجه شد. بدين ترتيب بخش نخست مراسم همزمان با پخش اسلايدهايی از اعتراضات مردم ايران پس از انتخابات دهمين دوره رياست جمهوری، به پايان رسيد.
بعد از استراحت کوتاهی، بخش دوم مراسم با نمايش قسمتهايی از مستند «در ميان گازاشکآور، ۷ روز در تهران» (بهزبان آلمانی) ساختهی خانم مانون لوازو، خبرنگار و کارگردان مستند خبری، آغاز شد.
ويژگی اين مستند آن است که در طول راهپيمايیها و اعتراضات، خانم لوازو بههمراه فيلمبردار به ميان مردم معترض میرود و از خواستههای آنان میپرسد. حضور جوانان و بهويژه زنان جوان در اين اعتراضات و همچنين در فيلم، چشمگير است. بخش ديدنی فيلم جايی است که پس از حمله به کوی دانشگاه و کشتهشدن پنج دانشجو، کارگردان با استفاده از دوربين مخفی از دانشجويان شاهد ماجرا در بارهی اين يورش پرسوجو میکند. مردم در سخنان خود از نبود آزادی، سرکوبها و خواست «تغيير» حرف میزنند. فضای رعبآور حاشيههای اعتراضات، در نگاه و برخوردهای مردم هويداست. با آگاهی بر اينکه در طول اين اعتراضات گروهی از خبرنگاران رسانههای خارجی بازداشت و يا از ايران اخراج شدند؛ حضور کارگردان فيلم در ميان مردم و در دل ماجراها اقدامی شجاعانه بهنظر میرسد. مانون لوازو که سال ۱۹۶۹ در لندن بهدنيا آمده، در فرانسه بزرگ شده و در رشتههای ادبيات انگليسی و علوم سياسی تحصيل کردهاست. او پس از پايان تحصيلات خود با روزنامهی لوموند فرانسه و شبکهی بیبیسی همکاری کرد و بعد با آژانس CAPA، بخشی از خبرگزاری فرانسه، آغاز به کار نمود. لوازو از سال ۱۹۹۶ تا کنون ۱۰ فيلم مستند خبری ساخته و جوايز متعددی نيز دريافت کردهاست. فيلمهای خبری او بهويژه در بارهی واقعهی هستهای چرنوبيل و بحران روسيه و چچن، از فيلمهای خبری مطرح به شمار میروند.
موسيقی اصيل ايرانی آخرين قسمت از مراسم روز جهانی حقوق بشر بود. دو هنرمند دعوتشده، آقايان فرزين دارابیفر (نوازندهی تار - خواننده) و پيمان ناصحپور (نوازنده تنبک و دايره) بودند.
فرزين دارابیفر آهنگساز و نوازندهی تار و سهتار، موسيقی را از سن هجده سالگی و زير نظر هنرمندانی چون مجيد درخشانی، محمدرضا لطفی و رحمتالله بديعی آموختهاست. دارابیفر تا کنون در قالب اجراهای گروهی و انفرادی کنسرتهای متعددی در آلمان، هلند، اتريش، فرانسه، اسپانيا و لوکزامبورگ برگزار کردهاست. وی علاوه بر اين فعاليتها به تدريس نوازندگی تار و سهتار نيز مشغول است. پيمان ناصحپور، يکی از همکاران هميشگی دارابیفر، دورهی موسيقی کودکان کارل ارف را زير نظر محمدرضا درويشی گذرانده و پس از آن به يادگيری تنبک نزد ناصر فرهنگفر رویآوردهاست. ناصحپور «قاوال» (دايرهی آذری) را زير نظر لطيف طهماسبی و دف را در خانقاه خليفه ميرزاآقا غوثی آموخته و يک دوره با گروه همنوازان شيدا به سرپرستی محمدرضا لطفی و هنرمندان ديگری چون هابيل علیاف، پيتر گيگر، حسن ناهيد، مجيد درخشانی و... همکاری کردهاست. «مرغ سحر»، اثر مرتضی نیداوود در دستگاه ماهور و با شعر ملکالشعرای بهار، که اين روزها به يکی از تصنيفهای متداول در ميان مردم بدل گشته، آغازگر برنامهی هنری اين دو هنرمند بود. فرزين دارابیفر بخش دوم «مرغ سحر» را که کمابيش ناشناخته باقیماندهاست نيز اجرا کرد؛ آنجا که شاعر میگويد: راستی و مهر و محبت فسانه شد، قول و شرافت همگی از ميانه شد پس از تکنوازی کوتاه تار و سپس همراهی تنبک، تصنيف شورانگيز شعر حافظ، «بيا تا گل برافشانيم» از آثار ماندنی هنرمند فقيد پرويز مشکاتيان در دستگاه ماهور، حاضرين در سالن را به وجد آورد: اگر غم لشگر انگيزد که خون عاشقان ريزد با اين تصنيف شاد برنامهی اين دو هنرمند به پايان رسيد اما تشويقهای ممتد شرکتکنندگان بار ديگر آنها را به صحنه کشاند. اين بار تصنيف زيبای «گون» ساختهی ديگری از مشکاتيان با سرودهی معروفی از محمدرضا شفيعی کدکنی از کتاب «کوچهباغهای نيشابور»، در دستگاه شور اجرا شد: پس از برنامهی موسيقی اصيل ايرانی، مجری برنامه از حضور علاقهمندان به مسائل حقوق بشری ايران در اين مراسم قدردانی کرد. وی در سخنان پايانی برنامه با اشاره به بيستمين سالگرد فروريزی ديوار برلين در نهم نوامبر امسال، گفت: آلمان موضوعی که اکنون در کشور ما بهوقوع میپيوندد را تجربه کردهاست؛ ناعدالتی و نقض حقوق بشر! تنها تفاوت در آن است که «ديوارهای ما» در ايران هويدا نيستند... صدراعظم آلمان در سخنان نهم نوامبر خود گفت دمکراسی يعنی آزادی، دمکراسی يعنی توجه به حقوق بشر. میخواهم به شما بگويم که ما با حمايتها و همبستگی خود با مردم ايران در راه درست فروپاشی «ديوارهای ناپيدا»ی ايران گام برداشتهايم. ما بايد اين همبستگی را پاسداری کنيم! با اين سخنان مراسم روز جهانی حقوق بشر در شهر آخن آلمان به پايان رسيد. * کانون رهآورد از همهی دوستانی که در برگزاری اين مراسم کانون را ياری دادند صميمانه سپاسگزاری میکند. |
|
||
Copyright: rahaward.org 2007 |