هيس! شهرك‌هاى صنعتى خوابند.
ایران امروز
«مسعود يوسقى، روزنامه پول: حداكثر ۱۶درصد از واحدهاى صنعتى مستقر در شهرك‌ها و نواحى صنعتى دچار ركود هستند كه به هر حال با توجه به مسايلى همچون مشكل نقدينگى، رقابت بالا و ضعف حضور در بازار، اين مقدار ركود طبيعى است.» اين پاسخ خدامراد احمدى رييس شركت شهرك‌هاى صنعتى استان تهران به تمام هشدارهايى است كه نسبت به بروز ركود در شهرك‌هاى صنعتى داده شده است. اين اظهارات مربوط به سيزدهم بهمن ماه سال گذشته است. اما زبان آمار چيز ديگرى را بيان مى‌كند. آمارى كه در سايت شركت شهرك‌هاى صنعتى استان تهران درج شده و از وضعيت هشداردهنده‌اى حكايت مى‌كند؛ وضعيتى مشابه «خواب» در شهرك‌هاى صنعتى.

در حال حاضر ۱۱ شهرك صنعتى در استان تهران وجود دارد: شهرك‌هاى پرند، شمس آباد، اشتهارد، عباس‌آباد، نصيرآباد، فيروزكوه، على‌آباد، چرم‌شير و سالاريه، خوارزمى، نظرآباد و پيشوا. آمارهاى رسمى كه سايت شهرك‌هاى صنعتى استان تهران منتشر كرده نشان مى‌دهد ۸هزار و ۹۰۱ قرارداد در اين شهرك‌ها منعقد شده كه تنها ۳۵۲۷واحد آن فعال هستند. در حال حاضر ۵۷ هزار و ۲۷۹ نفر در اين شهرك‌ها مشغول به فعاليتند در حالى كه با محاسبه تعداد قراردادها اين تعداد در حال حاضر بايد به بيش از ۴۲۰ هزار نفر برسد.
فعال‌ترين شهرك صنعتى تهران در حال حاضر شهرك صنعتى عباس‌آباد با ۲ هزار و ۳۳ قرارداد و تعداد واحدهاى فعال آن ۱۱۰۰واحد است كه حدود ۱۵ هزار و ۸۷۶ نفر در آن فعال هستند. اگرچه در اين شهرك صنعتى نيز براساس برآوردهاى صورت گرفته در شرايط فعلى بايد ۴۵ هزار فرصت شغلى ايجاد شده باشد. در عين حال از شهرك صنعتى پيشوا نيز مى‌توان به عنوان غيرفعال‌ترين شهرك صنعتى تهران نام برد كه ۲۰ قرارداد براى فعاليت صنعتى در اين شهرك به امضا رسيده اما تنها ۴ واحد و حدود ۲۴ نفر در آن فعال هستند. در حال حاضر به دليل مشكلاتى چون كمبود نقدينگى، عدم ارايه تسهيلات بانكى، عدم پرداخت مطالبات معوقه دولت به شركت‌هاى حاضر در اين شهرك‌ها و نبود قوانين ثابت و پايدار و. . . بسيارى از شركت‌هاى حاضر در اين شهرك‌ها در آستانه ورشكستگى قرار گرفته‌اند و با مشكلات عديده‌اى دست و پنجه نرم مى‌كنند. بسيارى از صنعتگران فعال در اين شهرك‌ها ارايه آمار موجود را بسيار خوشبينانه مى‌دانند و تأكيد دارند: تنها چند دقيقه زمان لازم است تا با قدم زدن در سطح شهرك‌ها متوجه شويد كه اين آمارها بسيار خوشبينانه اعلام شده و در حال حاضر حتى ۱۰درصد از شهرك‌ها نيز فعال نيستند.

سهم بنگاه‌هاى زودبازده

به گفته برخى از فعالان صنعتى كسانى كه با دريافت وام بنگاه‌هاى زودبازده در شهرك‌هاى صنعتى مستقر شده‌اند، اكنون كار را نيمه كاره رها كرده و توسعه امورات زيربنايى در شهرك‌ها را كه بايد با مشاركت تمام واحدهاى صنعتى صورت گيرد، به تعويق انداخته‌اند. به گفته آنها، اگرچه به صراحت نمى‌توان واحدهاى زودبازده مستقر در برخى از شهرك‌هاى صنعتى را ورشكسته ناميد اما وضعيت فعلى آنها كم از ورشكستگى ندارد و به نظر مى‌رسد وام‌هاى زودبازده از سوى برخى افراد دريافت شده و در جاى ديگرى به غير از شهرك‌هاى صنعتى هزينه شده است. بسيارى از واحدهاى صنعتى مستقر در اين شهرك‌ها با زحمت بسيار به جذب منابع مالى مى‌پردازند اما برخى تحت عنوان بنگاه‌هاى زودبازده به دريافت زمين در شهرك‌هاى صنعتى مبادرت كرده و پس از دريافت تسهيلات از وزارت كار، زمين و تاسيسات را نيمه كاره رها كرده و شهرك صنعتى را ترك مى‌كنند. تاكنون مديران حاضر در راس سازمان صنايع كوچك و شهرك‌هاى صنعتى در مورد تاثير طرح اعطاى تسهيلات بر بنگاه‌هاى كوچك و زودبازده روى شهرك‌هاى صنعتى و صنايع كوچك، سكوت كرده‌اند. اما بنا به گفته رييس اداره كار استان تهران اين استان براى اجراى طرح بنگا‌ه‌هاى زودبازده در سال گذشته ۱۶۰ميليارد تومان سهميه داشت، اما به علت محقق نشدن اين ميزان اعتبار، اشتغالى در بخش بنگاه‌هاى زودبازده در تهران ايجاد نشد. على مظهرى در مورد ايجاد اشتغال سال گذشته اجراى طرح بنگاه‌هاى زودبازده در استان تهران، به خبرگزارى نزديك به دولت فارس مى‌گويد: اداره كار استان تهران براى اجراى طرح‌هاى بنگا‌ه‌هاى زودبازده در سال گذشته ۱۶۰ ميليارد تومان اعتبار و سهميه در اختيار داشت كه به همين منظور، نزديك به ۱۸۰ ميليارد تومان پرونده طرح‌هاى زودبازده به بانك‌هاى عامل فرستاده شد.
به گفته وى، در سال گذشته از محل ۱۶۰ ميليارد تومان براى اجراى بنگاه زودبازده تاكنون طرحى به بهره‌بردارى و عقد قرارداد نرسيده و اشتغالى ايجاد نشده است. رييس اداره كل تهران با بيان اينكه سه بانك دولتى ملى، صنعت و معدن و كشاورزى مسئول تامين اعتبار بنگاه‌هاى زودبازده هستند، تصريح مى‌كند: از سال گذشته تاكنون هيچ طرح زودبازده‌اى به مرحله اجرا و ايجاد اشتغال نرسيده است. چندى پيش وزارت كار در گزارشى به انحراف بالاى ۲۰‌درصد برخى از اين بنگاه‌ها اشاره داشت. وزارت كار هشت هزار بنگاه زودبازده دريافت‌كننده وام از مجموع ۳۵۰ هزار بنگاهى كه تاكنون به بهره‌بردارى رسيده‌اند را مورد بررسى قرار داده و اعلام كرده بود كه طبق بررسى‏هاى صورت گرفته، معيار سنجش اين انحراف اين است كه تسهيلات داده شده، اما هنوز كارى انجام نشده است.

خواب خوش صنعت

اين در شرايطى است كه وزارت صنايع و معادن در سكوتى هميشگى فرو رفته و قصد توضيح در مورد ركودى كه دامنگير صنعت كشور شده را ندارد. اين وزارتخانه چندى پيش خبر از ايجاد شهرك صنعتى مشترك ميان ايران و تركيه را داد اما برخى از كارشناسان و فعالان اين حوزه از خود مى‌پرسند وقتى شهرك‌هاى صنعتى در تهران به عنوان قطب بزرگ توليدى كشور در ركود به سر مى‌برند اين اقدام جديد چه سودى قرار است به بخش‌هاى توليدى كشور برساند؟
شهرك خوارزمى
موقعيت اين شهرك بين دو شهرك عباس‌آباد و ايوانكى سمنان در محور جاده خاوران است. عمليات اجرايى شهرك صنعتى خوارزمى در زمينى به مساحت ۳۴۴ هكتار شروع شده و زمين صنعتى آن برابر ۲۳۰ هكتار است كه تاكنون ۳/۱۰۲هكتار آن واگذار و ۷/۱۲۷هكتار آن باقيمانده است. صنايع غذايى، برق الكترونيك، نساجى و پوشاك، شيميايى و سلولزى مجازند در اين شهرك فعاليت كنند.

شهرك نصيرآباد

اين شهرك در محور تهران- رباط‌كريم؛ دو كيلومتر مانده به شهر رباط كريم باند جنوبى جاده در فاصله ۲۵ كيلومترى شهر تهران واقع است. مساحت كل فاز عملياتى ۲۵۳ هكتار بوده كه ۱۲۵ هكتار از آن زمين صنعتى است. از اين ميزان تاكنون ۹/۹۲هكتار از آن واگذار شده است. نيمى از قراردادهاى منعقد شده براى اين شهرك به سرانجام نرسيده است.
شهرك فيروزكوه
اين شهرك از غيرفعال‌ترين شهرك‌هاى صنعتى استان تهران است كه پنج كيلومتر بعد از شهر فيروزكوه در فاصله ۱۲۵ كيلومترى شهر تهران قرار گرفته است. به گفته مسئولان وزارت صنايع، قرار گرفتن اين شهرك در خارج از شعاع ۱۲۰ كيلومترى تهران امكان استقرار واحدهاى صنعتى جديد را فراهم كرده و اين واحدها مى‌توانند در منطقه‌بندى‌هاى در نظر گرفته شده براى گروه‌هاى مختلف صنعتى مستقر شوند.

شهرك نظرآباد

از قديمى ترين شهرك‌هاى استان است كه در محور تهران- قزوين؛ در فاصله ۸۵ كيلومترى شهر تهران -۷۵كيلومتر بعد از شهر جديد هشتگرد جنب شهر نظرآباد تاسيس شده. تنها صنايع داراى مجوزهاى قديمى و غذايى جديد براى انتقال يا تاسيس مى‌توانند در اين شهرك مستقر شوند.عمليات اجرايى نظرآباد در سال ۱۳۸۱ در زمينى به مساحت ۲۴۰ هكتار شروع شده و زمين صنعتى آن برابر ۱۵۲ هكتار است. تاكنون ۱۱۵ هكتار آن واگذار و ۳۷ هكتار آن باقيمانده است.

شهرك پيشوا

شهرك پيشوا راكدترين شهرك صنعتى موجود در استان تهران است. موقعيت اين شهرك جاده خاوران بعد از دو راهى شريف آباد به سمت پيشواست. عمليات اجرايى شهرك صنعتى پيشوا در زمينى به مساحت ۳۸۰ هكتار شروع شده و زمين صنعتى آن برابر ۲۷۰ هكتار است و تاكنون ۷ هكتار آن واگذار و ۲۶۳ هكتار آن باقيمانده است . در اين شهرك فقط ۲۴نفر مشغول به كار هستند.
شهرك پرند

شهرك پرند واقع در محور تهران- رباط كريم؛ ۱۰كيلومتر بعد از شهر رباط كريم، باند جنوبى جاده در فاصله ۳۵ كيلومترى شهر تهران است . عمليات اجرايى پرند در سال ۱۳۸۱ در زمينى به مساحت ۳۰۰ هكتار شروع شده و زمين صنعتى آن برابر ۲۱۰ هكتار است و تاكنون ۸/۱۹۶هكتار آن واگذار و ۲/۱۳هكتار آن باقيمانده است . صنايع انتقالى مجاز براى استقرار در شهرك قطعه سازى خودرو، برق و الكترونيك و صنايع فلزى به جز ريخته گرى است.

شهرك چرمشهر و سالاريه

اين شهرك داراى دو بخش چرمشهر و سالاريه است كه بخش چرمشهر آن جهت استقرار واحدهاى چرمسازى ، صابون سازى ، روده سازى و ماشين‌سازى چرم و بخش سالاريه جهت صنايع وابسته به شيميايى و رنگ ، فلزى ، قالى‌شويى، نساجى و چاپ، غذايى و ساير صنايع متفرقه در نظر گرفته شده است. مطابق مصوبه دولت صنايع جديد چرم نيز مى توانند در اين شهرك مستقر شوند. اين شهرك در محور
تهران- ورامين ؛ جاده آب باريك ۲۵ كيلومترى شهر ورامين و در فاصله ۸۵كيلومترى شهر تهران قرار دشهرك شمس‌آباد
يكى از قديمى‌ ترين شهرك‌هاى صنعتى واقع در اتوبان تهران –قم مجاور شهر حسـن آباد در فاصله ۴۰ كيلومترى شهر است. عمليات اجرايى شهرك صنعتى شمس آباد در سال ۱۳۷۲ در زمينى به مساحت ۲۸۹۱ هكتار شروع شده و تاكنون ۳۳/۱۰۸۸ هكتار آن واگذار و ۶۷/۱۱۹هكتار از آن باقيمانده است. با وجود اينكه ۱۵هزار نفر در اين شهرك كار مى‌كنند يك سوم ظرفيت آن خالى است.

شهرك على‌آباد

از اولين شهرك‌هاى صنعتى استان تهران بوده و واحدهاى صنايع غذايى يا انتقالى در آن در حال فعاليت هستند.اين شهرك واقع در محور تهران- گرمسار بعد از پاسگاه شريف‌آباد باند جنوبى جاده در فاصله ۵۵ كيلومترى شهر تهران است. عمليات اجرايى شهرك صنعتى على آباد در سال ۱۳۷۰ در زمينى به مساحت ۳۷۰ هكتار شروع شد و زمين صنعتى آن برابر ۲۴۵ هكتار است و تاكنون ۴/۲۲۰هكتار آن واگذار و ۶/۲۴هكتار آن باقيمانده است
.
شهرك عباس‌آباد

منطقه‌بندى انجام شده در اين شهرك براى تمامى گروه‌هاى صنعتى پيش‌بينى شده و واحدهاى صنعتى غذايى، انتقالى و مجاز مى‌توانند در آن مستقر شوند.
اين شهرك ۴۵ كيلومتر از شرق تهران فاصله دارد و فعال‌ترين شهرك صنعتى تهران است. بالاترين تعداد فعالان صنعتى در اين شهرك مشغول به كارند يعنى هزار و ۱۰۰ واحد فعال.