۱۴ ارديبهشت ۱۳۸۹
سعيد زندگانى

جرس : از همان روزى كه رهبر جمهورى اسلامى هنگامى كه دولت اصلاحات هنوز بر سركار بود و دكتر معين وزير علوم، به او تاخت كه چرا اجازه مى دهد در دانشگاههاى كشور موسيقى ترويج شود، مى شد فهميد كه اين هنر در ماهها و سالهاى آينده زير فشار قشريون حاكم، روزگارى سخت در پيش خواهد داشت، اما نه آنقدر تلخ وسياه كه در يكسال گذشته بود و شمارى از برجسته ترين موسيقى دانهاى ايران را از دستمان گرفت!
چهارشنبه اول ارديبهشت استاد جليل شهناز تارنواز بزرگ ايران را برده بودند همراه استاد شجريان و چند چهره سرشناس ديگر، تا خانه موسيقى ايران را بازگشائى كنند. دكترمحمد سريررئيس هيئت مديره خانه موسيقى ايران آمد و اعلام كرد كه عطاء‌جنگوگ نوازنده، آهنگساز و پژوهشگر ارجمند موسيقى ملى ايران در سن ۶۲ سالگى بر اثر سكته مغزى درگذشته‌ است. بعد از او داود گنجه‌اى اشك ريزان تعريف كرد كه ساعت دو نيم صبح دوشنبه بود كه تلفن منزل زنگ زد كه هيچ بيمارستانى آقاى چنگوگ را قبول نمى‌كند. گنجه اى به معاون هنرى وزير ارشاد كه در نشست حاضر بود رو كرد و گفت: حداقل ترتيبى بدهيد كه بيمارستانها اعضاى خانه موسيقى را بپذيرند، خانه موسيقى پى‌گير مسائل مالى آن خواهد بود.

هق هق شجريان و نامه مشكاتيان

شجريان كه تا آن لحظه در گوشه‌اى نشسته بود، نتوانست طاقت بياورد و هق‌هق گريه‌اش شروع شد به‌نحوى كه سيد‌عبدالحسين مختاباد آهنگساز و خواننده و عضو هيئت مديره كانون آواز خانه موسيقى وى را همراهى‌كرد و به يكى از اتاق‌ها برد تا بتواند آرامش كند. به نوشته خبرگزارى مهر، مختاباد شرح مى داد:استاد در حالى كه مى‌گفت جنگوگ هم سنى‌نداشت و هم‌سن و سال پرويز‌(مشكاتيان) بود و چرا بايد چنين زود وبا چنين وضعيتى از دست برود، از چشمانش سيل اشك فرو مى ريخت...

جنگوك آخرين چهره از قافله بزرگان موسيقى بود كه در يكسال گذشته روى در نقاب خاك كشيد، يا به قول دوستش داريوش پيرنياكان "دق مرگ" شد. على اكبرشكارچى نيز گفته بود كه "شقايقها در لرستان با يك باران مى رويند و يكروزه با يك باد پرپر مى شوند. چنگوك هم مثل شقايقهاى لرستان زود پرپر شد." پيش از او استاد فرامرز پايور فوت كرد و اول پائيز پرويز مشكاتيان در ۵۵ سالگى چشم از جهان فرو بست.

از مشكاتيان نامه اى به خط خود او و به تاريخ ۳۰ خرداد بر جاى مانده است كه خشم و اندوه اين موسيقى دان صاحب سبك و برجسته را از دولتى كه سركار آمده نشان مى دهد: "...تنابندگانى مى بينى كه ترغيبشان موجب تشويش و تكذيبشان مايه تشويق و شادمانى مى گردد. آقاى احمدى نژاد در ميان پراكنده گوئى هاى تاريخى كه به لطف خداوند منان كم هم نيست، فرموده بودند كه هنرمندان بزغاله اند. واقعا باعث خفت و خوارى هنرمندان اين مرز و بود بود اگر مقبول چنين موجودى واقع مى شدند."

پيرنياكان: هنرمندان دق مى كنند

در مراسم هفت جنگوك كه چهارشنبه ۸ ارديبهشت از سوى خانه موسيقى در فرهنگسراى ارسباران (سيدخندان) برگزار شد، همه بزرگان موسيقى كه صحبت كردند، حرفهايشان لبريز از درد و گلايه بود. داريوش پيرنياكان آهنگساز و نوازنده تار كه از دوستان نزديك چنگوك و همدوره او نزد شادروان على اكبرخان شهنازى بود گفت : "من شك ندارم كه اينگونه هنرمندان دق مى كنند و مى ميرند. عطا ۶۲ ساله بود و هيچ مرضى نداشت. چرا بايد بدون هيچ سابقه بيمارى سكته مغزى كند؟ مشكلات موسيقى در كشور ما آنقدر زياد است كه ما هر وقت به هم مى رسيديم ناخودآگاه در باره اين مشكلات صحبت مى كرديم. جنگوك براى همين آلبوم آخرش كه هنوز به بازار نيامده بسيار تلاش كرد تا آنرا منتشر كند اما به نتيجه نرسيد. هزينه هاى آنرا نيز خود از محل تدريس موسيقى تامين كرده بود."

پيرنياكان ادامه داد: " تا كى بايد شاهد باشيم هنرمندانمان يكى پس از ديگرى دق كنند و بميرند؟ چرا هرگز از جنگوك كه مورد تائيد بزرگان موسيقى بود حمايتى نشد درحاليكه صدا و سيما همواره كارهاى سبك پخش مى كند يا آثار خوب را ناقص پخش مى كند و حق و حقوق مولف را هم نمى پردازد. تا گله مى كنيم مى گويند ما هنرمندان را دوست داريم. دوست داشتن هنرمند يعنى منتشر كردن اثر او. چرا بايد شجريان و ناظرى نتوانند در داخل برنامه اجرا كنند و بروند خارج؟ از بس اين حرفها را گفته ايم، خسته شده ايم از اينكه گوش شنوائى نيست."

پس از پيرنياكان، محمد رضا درويشى رو به دوست خود كرد و گفت: "آقاى پيرنياكان شما خسته نشده ايد كه اينهمه سال اين گلايه ها را مطرح مى كنيد؟...من ديگر از اينكه مسئولين را مورد خطاب قرار دهم خسته شده ام و ديگر هرگز اين كار را نخواهم كرد. انتقاد هنرمند اين روزها هيچ ارزشى ندارد. مگر چند هنرمند ديگر از نسل ما باقى مانده است؟ ما هم به خواست خدا همان مسيرى را خواهيم رفت كه مشكاتيان و جنگوك رفتند."

محمد رضا درويشى بى توجهى در ايران امروز به مقوله فرهنگ و هنر را بى سابقه خواند كه با فاجعه پرپر شدن هنرمندان مصادف شده است: "اين در حالى است كه ما فقط از هنرمندانى كه در تهران پرپرمى شوند خبر داريم در حاليكه اين وضعيت در ميان هنرمندان مناطق مختلف بخصوص موسيقى دانهاى نواحى بسيار بزرگتر است و به همان نسبت نيز فاجعه بزرگترى است، چون اين بزرگان هيچ جايگزينى ندارند."

سخنرانان ديگر اين مراسم، مهدى آذرسينا، على اكبر شكارچى، رامبد صديف و شهرام ناظرى نيز از وضع موجود براى موسيقى در ايران اظهار تاسف كردند.