جهان نيوز

منتقدان حوزه اجتماعى صدا و سيما معتقدند كه تصاوير ارائه شده درباره زنان از سوى رسانه ملى عموماً يكسويه است. اكثر فيلم ها و سريالها طورى نشان مى دهد كه زنان هيچ گاه در امور اجتماعى كاردان و فهيم نيستند و چنانچه زنى عاقل و خردمند نشان داده مى شود لزوماً رفتارهاى خشن و مردانه دارد .

در بيشتر سريالها زنان يا در حال گريه هستند يا فريادزدن، زود فريب مى خورند و يا گاهى بسيار مستبدند. در هر صورت، تصوير ارائه شده از واقعيت رفتارى عموم زنان جامعه دور است.

برخى ديگر از منتقدان اين طور ابراز نظر مى كنند كه شخصيت زن چادرى يا به تعبير اكثر فيلم هاى نمايش داده شده؛ زنان سنتى،اينطور است كه : زن محجبه شخصيتى مورد ظلم ، واپس گرا، به دور از اجتماع، بى توجه و بدون تيز بينى ، فضول، بداخلاق و ... است.در حالى كه اين واقعيت جامعه زنان مذهبى كشور نيست و به شدت از تصوير حقيقى و اثر گذار اين زنان در دل خانواده ها و همچنين اجتماع پيچيده امروز فاصله دارد.

منتقدين معتقدند رسانه قادر است با ارائه تصوير مثبت و سازنده از روابط خانوادگى و اجتماعى زنان مذهبى و سنتى جامعه كه حقيقتاً وجود دارد و امرى عمومى است در زمينه رواج نگرشهاى دينى در بين اقشار جامعه سهم بسزايى داشته باشد.در حالى كه آنچه از زن در برنامه هاى مستند و داستانى رسانه ارائه مى شود فاصله عميقى با جامعه دارد.

در بسيارى از فيلمها، زنان موفق در عرصه اجتماعى، مجرد، بيوه، مطلقه و يا در شرف متاركه هستند اين شرايط به طور ضمنى القاء مى كند كه زن موفق نمى تواند همزمان داراى جايگاه خانوادگى و اجتماعى باشد و براى رسيدن به يكى، ديگرى را بايد رها كند.

از نظر منتقدان به نظر مى رسد توليد كنندگان ، كارگردانان و فيلم نامه نويسان در برج عاجى نشسته اند و از همان نقطه دور باش و كور باش به مسائل جامعه زنان مى نگرند و يا بيشتر توجهشان به نگاه تهيه كنندگان آن سوى آبى است و خلأ نگاه بومى در حوزه تصويرى كاملا مشهود است.

اين سؤال بارها تكرار شده كه تا كنون چند سريال نقش سنتى و عميق مادران را با توجه به شأن تربيتى زن ملاك قرارداده، يا نقش دختران را در تلطيف فضاى خانواده و رسم يادگيرى همسر دارى و خانواده دارى لحاظ كرده ، چقدر تهيه كنندگان متوجه مشكلات زنان به دليل عدم توجه عرف به شأن فرهنگى و اجتماعى آنان بوده اند و در جهت رفع آن با ابزار فيلمسازى تلاش كرده اند، تا چه اندازه نمونه هاى ارزشمند و تاريخى حضور زنان در تاريخ و فرهنگ جامعه ايران به تصوير كشيده شده است ؟

به نظر مى رسد اين همه كم كارى به دليل عدم توانمندى يا نبود منابع غنى محتوايى نيست بلكه منتقدان معتقدند مانند بسيارى مقولات ديگر مشكل در عافيت طلبى و راحت آسايى عده ايست كه توليدات تين ايجرى و پر رنگ و لعاب ، عشق هاى چند ضلعى و كپى بردارى از نمونه هاى خارجى را در كم كردن زمان و هزينه توليد و افزودن سود مالى مؤثر مى دانند.

از ديد صاحب نظران واقعيت اين است كه جامعه هنرى خصوصاً در عرصه فيلم و سريال هرگز نتوانسته به فرهنگ اقشار جامعه بزرگ خود، كه خانواده هاى ايرانى هستند اداى دين نمايد چه در سينما و چه در تلويزيون كه اين مشكل به جهت گستردگى مخاطب رسانه ملى عميق تر و غم انگيز تر است.

چرا در بسيارى از فيلمها، زنان موفق در عرصه اجتماعى، مجرد، بيوه، مطلقه و يا در شرف متاركه هستند؟ اين شرايط به طور ضمنى القاء مى كند كه زن موفق نمى تواند همزمان داراى جايگاه خانوادگى و اجتماعى باشد. همه اين انتقادات در حالى مطرح مى شود كه مسئولين عالى رتبه كشور نگاه كاملاً شفاف و متعالى نسبت به جايگاه زن دارند.

به طور مثال مقام رهبرى مكرر بر تبين كرامت و شأن خانوادگى زن در سيما تاكيد مى كنند و مى فرمايند: «بايد در صدا و سيما به گو نه اى با مقوله زن برخورد شود كه مكرمت و شأن خانوادگى او به درستى در جامعه تبيين شود.(ديدار با كار كنان صدا و سيما ۱۰/۵/۷۵،كيهان)»

رهبرمعظم با تاكيد بر ارائه چهره اصلى زن در سيما مى فرمايند:«ما بايستى زن را، هم با حجاب نشان بدهيم ، هم سرشار از ارزش هايى كه اسلام و انقلاب براى او در نظر گرفته است؛ يعنى نجابت و عفت زن. مهم ترين مسئله، آن گوهر عفت زن، آن عنصر اصلى و ركن اساسى خانواده بودن، آن عضو اصلى و ركن اساسى فعاليت هاى جامعه بودن، آن تأثير زن در رشد جامعه مردان، آن تأثير زن در واقعيت هاى گذشته ما- از قبيل انقلاب و جنگ و غيره است(ديدار با اعضاى سياستگذارى صدا و سيما ،۱۴/۱۲/۶۹ )»

وى در فرازى ديگر از سخنانشان تاكيد بر دورى از نقش هاى پست كننده براى زنان در برنامه ها مى كنند و مى فرمايند :«در مورد مسئله زن نيز دو عيب اساسى در برنامه هاى گذشته صدا و سيما وجود داشت؛ يكى اين كه ارزش حجاب از بين رفته بود كه نقش هاى پست كننده به زن داده مى شد . در عيب اول، يكى ارزش زير سؤال مى رفته و پايمال مى شده كه آن ارزش حجاب بوده است ؛ اما در عيب دوم گاهى همه ارزش هاى بشرى كه براى زن مورد نظر مى باشد. زير سؤال مى رفته است چنان چه داستان عاشقانه ايى نقل مى شده داستانى بوده است كه زن در آن جا بالاخره همان نقش صهيونيست پسند و استكبار پسند خودش را دارا بوده است و غالباً و قاعدتاً در چهره يك مادر، يك همسر خوب و يك انسان كارآمد ارائه نمى شده است. بايد اين دو عيب برداشته شود.(بيانات در ديدار با اعضاى شوراى سياستگذارى صدا وسيما، ۱۴/۱۲/۶۹)»

با توجه به رهنمودهاى مقام رهبرى به راستى زن تصوير شده در برنامه هاى ما چقدر به توسعه هويت فردى او كمك كرده است؟شخصيت فردى و خصوصيات فردى زنان در جامعه مسلمان ايران چگونه منعكس مى شود ؟

واقعيت اين است كه نگرش صدا و سيما نسبت به زنان در بيشتر برنامه ها ، نگرشى سطحى است و اين سطحى نگرى مانع نشان دادن چهره واقعى زن مسلمان ايرانى به مخاطبان پر شمار اين رسانه ملى شده و چه بسا تعريفى نادرست ارائه داده است.

لازم است مسئولين اين رسانه پر مخاطب كه به حق دانشگاه ناميده شده بيشتر به كيفيت برنامه هاى توليدى خود خصوصاً در مورد زنان كه نقش عمده اى در رشد جامعه دارند توجه نمايند.