يكشنبه ۱۸ دسامبر از طرف كانون ايران آزاد و عفو بين الملل در كليساى كريستوس بوخوم با حضور خانم شولتن شهردار بوخوم مراسمى برگزارشد و اولين جايزه حقوق بشر بوخوم از طرف كانون ايران آزاد به فعال حقوق بشر و حقوق زنان و كودكان، خانم خديحه مقدم ، اهدا گرديد.

ميهمانان افتخارى اين برنامه خانم دكتر شيرين عبادى، برنده جايزه صلح نوبل سال ۲۰۰۳، و آقاى ولفگانگ گرنتس دبيركل عفو بين الملل آلمان بودند. در اين روز سالن زيبا و باشكوه كليساى كريستوس پذيراى حدود ۷۰۰ نفر ايرانى و آلمانى ساكن بوخوم و شهرهاى دور و نزديك بود.

برنامه در ساعت ۱۷:۳۰ با موزيك ويديويى از وقايع پس از انتخابات رياست جمهورى در ايران آغاز شد.

سپس خانم شولتن شهردار بوخوم به نيابت از شهرداركل طى سخنان كوتاهى مقدم ميهمانان را گرامى داشتند.

آقاى گرنتس دبيركل عفوبين الملل آلمان سخنران بعدى مراسم بود كه در باره وضعيت حقوق بشر در خاور ميانه مطالبى را مطرح كرد. دبيركل عفو بين الملل آلمان با يادآورى خودسوزى محمد بوعزيزى در تونس كه به بهار عربى منجر شد، تاكيد كرد كه حقوق بشر نقش مهمى در شكل گيرى اين حركت در كل منطقه ايفا كرده و موتور محرك اعتراضات بوده است. وى با اشاره به پيروزى در تونس و كناره گيرى مبارك در مصر ، اظهار داشت كه اين دو واقعه اميد به بهبود شرايط حقوق بشر در منطقه را بالا برد. او سپس افزود كه در بعضى از كشورهاى عربى اين اعتراضات با سركوب هاى گسترده مواجه شد. در ليبى ده ها هزارنفر كشته شدند. در بحرين آشوب ها با شدت تمام سركوب شد. در يمن، جايى كه مردم از فوريه براى گرفتن حقوق خود دست به اعتراض زده اند، اوضاع پس از كناره گيرى پرزيدنت صالح به مرحله جديدى وارد شده است، كه كشور را در آستانه جنگ داخلى قرارداده است. در سوريه اوضاع پيچيده تر است. . نقض حقوق بشر در آن جا چنان گسترده و سيستماتيك است كه عفو بين الملل آن را به عنوان جنايت عليه بشريت عنوان كرده است. گرنتس در ادامه افزود كه عفو بين الملل در آوريل از شوراى امنيت سازمان ملل درخواست كرده كه يك قطعنامه لازم الاجرا براى تحريم فروش سلاح به سوريه را مورد تصويب قرار دهد. متاسفانه به سبب مخالفت روسيه و چين و برخى ديگر كشورها با تصويب چنين قطعنامه اى، اوضاع سوريه به اين جا رسيده است.

ايشان در بخش نگاهى به ايران با اشاره به تاثير متقابل جنبش آزادى خواهى در ايران و در جهان عرب، گفت كه تجربه تونس و مصر، جانى تازه به اپوزيسيون ايران داد. دو رهبر اپوزيسيون، موسوى و كروبى، در حمايت از مردم تونس و مصر اعلام تظاهرات كردند. پيش از تظاهرات فعالان حقوق بشر دستگير شدند و اين دو تن نيز به اسارت خانگى درآمدند و تا امروز در همين وضع قرار دارند. و نيروهاى امنيتى جلوى دسترسى آنان به تلفن، اينترنت و رسانه هاى خارجى را گرفته اند. با اين حال در فوريه و مارس هزاران ايرانى در تهران، اصفهان، كرمانشاه، شيراز و ديگر شهرها به خيابان آمدند. پليس و نيروهاى نظامى تظاهرات آرام را با شدت سركوب كرد. تنها در تهران ۱۵۰۰ نفر دستگير شدند. تعداد بيشمارى زخمى و سه نفر هم كشته شدند.

دبير كل عفو بين الملل آلمان در بخش ديگرى از سخنان خود پاسخ به اين سوال كه آيا در كشورهاى عرب و ايران در آينده وضع حقوق بشر بهتر خواهد شد را چندان آسان ندانست، و شرايط در اين كشورها را بسيار متفاوت دانست به گونه اى كه نمى توان در همه موارد پاسخى يكسان به اين سوال داد. گرنتس حاكميت بين ۲۰ تا ۴۰ سال ديكتاتورى در اين كشورها را عاملى دانست كه باعث شده جامعه مدنى و اپوزيسيون فضاى چندانى براى سازماندهى نداشته باشند.

دبيركل عفو بين الملل آلمان با ارائه آمارهايى از تونس اظهار داشت: خبرنگاران و وبلاگ نويس ها اكنون آزادى را در تونس تجربه مى كنند كه در دوران حكومت بن على باوركردنى نبود. ۱۸۷ روزنامه جديد و ۱۲ ايستگاه راديويى مجوز رسمى فعاليت دريافت كرده اند. سازمان هاى حقوق بشرى و بخش تونس عفو بين الملل براى اولين بار توانسته اند بدون فشار فعاليت كنند. همه زندانيان سياسى آزاد شده اند. دولت كنوانسيون هاى ضدشكنجه و اصول حقوق بشرى را پذيرفته است.

گرنتس در ادامه سوال كرد كه چه كسى تضور مى كرد كه طى يك سال روساى جمهور تونس و مصر و بسيارى ديگر از رده هاى بالاى حكومت به سبب فساد، سوء استفاده و كاربرد زور در برابر تظاهرات آرام و همين طور براى كشتن مخالفان به دادگاه كشيده شوند؟ اين وضعيت در مورد حاكمان ليبى هم قابل تصور نبود.

او سپس به تجربه بهار عربى براى عفو بين الملل پرداخت و افزود كه اين تجربه براى عفو بين الملل هم تشويق و هم تعهد ايجاد مى كند. تشويق از آن جهت كه بسيارى از زندانيان سياسى كه عفو بين الملل بيش از يك دهه براى حمايت از آنان تلاش مى كرد، اكنون آزاد شده اند و مى توانند نقشى در ساختن كشورشان ايفا كنند. نمونه آن ها منصف مرزوقى است، يك فعال حقوق بشر تونسى كه در زندان بود و اكنون رئيس جمهور تونس است.

و تعهد از اين بابت كه عفو بين الملل بايد هميشه در كنار كسانى بماند كه براى كسب حقوق شان مبارزه مى كنند.

دبيركل عفوبين الملل آلمان در بخش ديگرى از سخنان خود به انتقاد از برخورد دولت آلمان پرداخت كه سال هاست تحت عنوان برقرارى ثبات در منطقه، به رژيم هاى ديكتاتورى اسلحه مى فروشد. دولت آلمان از يك سو از حركت هاى اعتراضى در جهان عرب حمايت مى كند و از سوى ديگر عليرغم اخطارها در مورد وضعيت حقوق بشر در عربستان سعودى به اين كشور تانك مى دهد. دولت آلمان بايد در اين باره بيشتر تامل كند.

موضوع ديگر مورد انتقاد دبيركل عفو بين الملل آلمان مسئله پناه جويان سياسى بود كه حقوق بشر در برخورد با آنان جايگاه اوليه را ندارد. بازپس فرستادن پناه جويان سورى به كشورشان رسمن متوقف نشده است. دولت آلمان نتوانسته هيچ برنامه منظمى براى حمايت از حقوق انسانى افرادى كه جان شان در خطر است تدوين كند. در عوض سازمان هاى حقوق بشرى مانند عفو بين الملل بايد در هر مورد خاص با زحمت بسيار راه حل مناسبى پيدا كنند.

از نظر ولفگانگ گرنتس اين سياست دوگانه آلمان اما يك نتيجه داشته است و آن اين كه مخالفان در تونس و مصر يا تهران ديگر حقوق بشر را به عنوان يك كالاى غربى وارداتى نمى دانند، بلكه مسئله خودشان است. اين درسى است كه مخالفان فرامى گيرند: حقوق بشر در شمال آفريقا و خاورميانه بر اساس حقوق بشر جهانى قرار دارد. اتهام اين كه حقوق بشر ابزار غرب براى دخالت است ديگر خريدارى ندارد.

اولين سخنران پس از استراحت ۳۰ دقيقه اى، خانم دكتر شيرين عبادى بودند كه سخنان خود را با انتقاد از سانسور رسانه ها در ايران آغاز كردند. ايشان با اظهار تاسف از اين كه متاسفانه در بسيارى از موارد اين سانسور قانونى است به دو مورد مشخص اشاره كردند، يكى مجاز نبودن رسانه ها به درج مطالبى در نقد قانون اساسى ايران كه مى تواند به تعطيلى رسانه منتهى شود، و ديگرى بخش نامه دولت به رسانه ها و تاكيد بر عدم درج مطلبى برخلاف سياست هاى عمومى دولت در زمينه انرژى هسته اى. ايشان از دولت فرانسه به خاطر جابه جايى برخى كانال هاى فارسى زبان از روى هات برد به ماهواره ديگرى كه دريافت آنها در ايران را دشوارتر كرده است، انتقاد كردند و با توجه به دولتى بودن راديوتلويزيون ايران، اين اقدام را در جهت تشديد سانسور و اختناق دولتى در ايران دانستند.

خانم عبادى در بخش ديگرى از سخنان شان تاكيد كردند كه مردم ايران با حمله و تحريم اقتصادى مخالفند. اين ها وضعيت مردم را بدتر كرده، دست دولت را در سركوب آزادى ها بازتر مى كند. ايشان خواهان تحريم افرادى شدند، كه در هر پست و مقامى، مسول كشتار و سركوب مردم هستند و مشخصن از سه وزير فعلى كابينه، وزراى خارجه، دفاع و اطلاعات نام بردند. همچنين از دولت هاى اروپايى درخواست كردند كه اجازه ورود پول هاى كثيف توسط اين گونه افراد به اروپا را ندهند.

خانم عبادى در پايان از مردم آزاده اروپا درخواست كردند كه اجازه ندهند شركت هاى اروپايى قراردادهاى اقتصادى كه در خدمت سركوب مردم هستند را با رژيم ايران منعقد كند و در اين ميان به ويژه از شركت اريكسون نام بردند كه نرم افزار كنترل تلفن ها را به دولت ايران فروخته است. ايشان با تاكيد براين كه حقوق بشر خواسته مشترك مردم ايران و اروپاست، از مردم اروپا خواستند كه اجازه ندهند در هنگام عقد قراردادهاى اقتصادى، حقوق بشر فراموش شود. ايشان همچنين از مردم آلمان به دليل اين كه با آغوش باز پذيراى پناه جويان ايرانى هستند، تشكر كردند.

پس از سخنان خانم دكتر عبادى، ابتدا فرازهايى از زندگى سياسى خانم خديجه مقدم توسط خانم آزيتا سيدى و آقاى روبرت هلر، دو تن از اعضاى كانون ايران آزاد، از پشت تريبون به فارسى و آلمانى قرائت شد و سپس از ايشان دعوت شد تا براى دريافت جايزه خود از خانم دكتر عبادى، كه عهده دار اهدا جايزه بودند، به روى صحنه بيايند.

خانم مقدم پس از دريافت جايزه و با تشكر از كانون ايران آزاد، عفو بين الملل و شهردارى بوخوم، جايزه خود را به كليه مادران ايرانى تقديم كردند، مادرانى كه هميشه در مبارزه حضور داشته اند و همواره حضورشان ناديده گرفته شده است، مادران زندانيان سياسى كه براى آزادى فرزندانشان در برابر دادگسترى تحصن كردند، مادران خاوران كه نگذاشتند ياد فرزندان شان كه در كشتار سال ۶۷ جان خود را از دست دادند، فراموش شود، مادران شهداى انقلاب و شهداى جنگ، مادران كمپين يك ميليون امضا و حقوق دان آن نسرين ستوده، محبوبه كرمى، زنى كه مادر و پدرش را در دوران زندانش از دست داد، به مادران صلح، به هاله سحابى و به پروين فهيمى مادر سهراب اعرابى، و همه مادرانى كه فرزندان خود را در اين مبارزه از دست دادند. ايشان خود را لايق اين جايزه ندانست و گفت كه اين مادران پارك لاله هستند كه زير فشار و زندان و آزار كماكان مقاومت مى كنند. ايشان با افتخار جايزه خود را به مادر بهكيش تقديم كرد كه پنج فرزند و يك داماد خود را در راه آزادى از دست داده و هنوز در سن ۹۰ سالگى دست از تلاش براى دادخواهى برنداشته است. خانم مقدم در پايان اظهار اطمينان كردد كه با وجود چنين مادران و فرزندانى، مطمئنن ايرانى بهتر خواهيم داشت.

جايزه اهدايى يك تابلوى آينه كارى بسيار زيبا بود كه توسط هنرمند ايرانى ناصر صوفيانى ساخته شده بود. آقاى صوفيانى از هنرمندان بنام ايرانى در دورتموند هستند كه توانسته اند با تركيب هنر و فرهنگ شرق و غرب آثار هنرى باارزشى بيافرينند. ايشان به درخواست كانون ايران آزاد مسوليت تهيه جايزه را پذيرفتند و به حق اثر هنرى جاودانى خلق كردند. شايد جمله اى كه روبرت هلر، مجرى برنامه در باره جايزه بر زبان جارى كرد بهترين توصيف ممكن از هنر آقاى صوفيانى باشد. او گفت:
شايد اين جايزه به شهرت اسكار نباشد اما مطمئنن زيباتر از آن است.

در اثناى برنامه و در فواصل سخنرانى ها، كيومرث با سنتور خود و تكتم با صداى دلنشين اش، گرمى خاصى به مراسم مى دادند. اين دو از هنرمندان گروه ايكس ويژن هستند كه تحت نظارت اميد پوريوسفى به فعاليت هاى هنرى و فرهنگى مشغول هستند .

اميد پوريوسفى، هنرمند و فعال حقوق بشر و عضو كانون ايران آزاد، نويسنده كتاب ،، اميد پيروز مى شود ،، كه به زبان آلمانى به نگارش در آمده ،در اين برنامه ضمن معرفى كتاب خود مسوليت تنظيم و كنترل صحنه و صدا را نيز بر عهده داشت.

عفو بين الملل و كانون ايران آزاد هريك ميزهاى اطلاع رسانى خود را در گوشه اى از سالن برپا داشته بودند.

در كنار درب ورودى سالن ميز كتاب آيدا برقرار بود كه با استقبال خوب شركت كنندگان مواجه شد.

خانم آرزو ميرشكار مسوليت تهيه عكس از مراسم را برعهده داشتند.

كليساى كريستوس و كشيش كليسا، آقاى توماس وسل، با صميميتى بى نظير تمام امكانات كليسا را براى هرچه باشكوه تر برگزار كردن مراسم به كار گرفتند.

مراسم به دو زبان فارسى و آلمانى برگزار شد و تمام سخنرانى ها به طور همزمان به فارسى يا آلمانى ترجمه مى شد.

پيش از آغاز برنامه نيز يك كنفرانس مطبوعاتى با حضور خانم دكتر شيرين عبادى، خانم مقدم و آقاى گرنتس و خانم شولتن شهردار بوخوم برگزار شد كه در آن جمعى از اصحاب رسانه هاى آلمانى و فارسى حضور داشتند.

برنامه در ساعت ۲۱:۰۰ به پايان رسيد.

تهيه گزارش: البرز دماوندى